Trẻ 18 tháng chưa nói có đáng lo? 7 dấu hiệu cha mẹ không nên bỏ qua
18/06/2026
15
Trẻ 18 tháng chưa nói có phải là dấu hiệu chậm nói hay rối loạn phát triển? Cùng AutismBS tìm hiểu 7 dấu hiệu quan trọng và giải pháp giáo dục đặc biệt cho trẻ em giúp can thiệp sớm hiệu quả.
Nội dung bài viết
Trẻ 18 tháng chưa nói có đáng lo?
"Con đã 18 tháng rồi mà vẫn chưa gọi được tiếng bố, mẹ. Liệu con chỉ nói muộn hay đang gặp khó khăn trong phát triển?"
Đây là nỗi băn khoăn của rất nhiều bậc cha mẹ khi đưa con đến thăm khám tại AutismBS. Không ít gia đình được khuyên rằng: "Con trai nói muộn là bình thường", hoặc "Đợi đến 2 tuổi rồi con sẽ tự nói." Tuy nhiên, những lời khuyên này đôi khi khiến cha mẹ bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp trẻ chậm nói.
Điều quan trọng cần hiểu là không phải mọi trẻ 18 tháng chưa nói đều mắc rối loạn phát triển. Tuy nhiên, nếu trẻ chưa biết nói và đồng thời xuất hiện các dấu hiệu chậm nói khác như ít giao tiếp mắt, không chỉ tay hoặc không phản ứng khi gọi tên, cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá càng sớm càng tốt.
Can thiệp sớm không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mà còn hỗ trợ cải thiện khả năng giao tiếp, học tập và hòa nhập trong tương lai.
Trẻ 18 tháng chưa nói có đáng lo?
Mốc phát triển ngôn ngữ của trẻ 18 tháng
Theo các mốc phát triển điển hình, trẻ 18 tháng thường có thể:
Sử dụng khoảng 10–50 từ có nghĩa.
Gọi bố, mẹ hoặc những người thân quen.
Chỉ tay để xin hoặc chia sẻ điều mình quan tâm.
Hiểu các yêu cầu đơn giản.
Bắt chước từ ngữ và hành động của người lớn.
Chủ động giao tiếp để thể hiện nhu cầu.
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau. Tuy nhiên, nếu trẻ chưa đạt được nhiều kỹ năng trên, cha mẹ không nên chỉ chờ đợi mà cần quan sát kỹ các biểu hiện đi kèm.
7 dấu hiệu chậm nói cha mẹ không nên bỏ qua
Chưa nói được từ có nghĩa
Nếu đến 18 tháng trẻ vẫn chưa nói được các từ quen thuộc như "bố", "mẹ", "ăn", "uống"... đây là dấu hiệu đầu tiên cần được theo dõi.
Điều này chưa đủ để kết luận trẻ mắc rối loạn phát triển nhưng là lý do để cha mẹ đưa trẻ đi đánh giá.
Không chỉ tay để giao tiếp
Nhiều cha mẹ chỉ quan tâm đến việc trẻ có nói hay không mà quên rằng chỉ tay chính là nền tảng của ngôn ngữ.
Một trẻ phát triển bình thường thường sẽ:
Chỉ tay xin đồ.
Chỉ tay khoe đồ vật.
Chỉ vào điều mình thích.
Nếu trẻ chỉ khóc hoặc kéo tay người lớn thay vì chỉ tay thì khả năng giao tiếp đang gặp khó khăn.
Không phản ứng khi được gọi tên
Nếu cha mẹ gọi nhiều lần mà trẻ không quay lại, không nhìn người gọi hoặc chỉ phản ứng khi nghe âm thanh mình yêu thích thì cần được đánh giá thêm về khả năng giao tiếp và nghe hiểu.
Ít giao tiếp mắt
Trẻ học nói thông qua việc quan sát khuôn mặt, khẩu hình và biểu cảm của người lớn.
Việc ít giao tiếp mắt sẽ làm giảm cơ hội học ngôn ngữ tự nhiên.
Trẻ học nói thông qua việc quan sát khẩu hình.
Trẻ học nói thông qua biểu cảm của giáo viên.
Không bắt chước
Trẻ 18 tháng thường thích bắt chước:
Vẫy tay.
Thổi hôn.
Vỗ tay.
Giả vờ nghe điện thoại.
Cho búp bê ăn.
Nếu trẻ không hứng thú với việc bắt chước, khả năng học ngôn ngữ cũng sẽ bị ảnh hưởng.
Không hiểu yêu cầu đơn giản
Cha mẹ hãy thử nói:
"Đưa mẹ quả bóng."
"Lấy đôi dép."
"Đóng cửa giúp mẹ."
Nếu trẻ thường xuyên không hiểu hoặc không thực hiện được thì cần đánh giá khả năng ngôn ngữ tiếp nhận.
Chỉ thích chơi một mình hoặc có hành vi lặp lại
Nếu trẻ thường xuyên:
Xoay bánh xe.
Xếp đồ vật thành hàng.
Nhìn quạt quay.
Ít quan tâm đến người khác.
Đây có thể là những dấu hiệu đi kèm cần được chuyên gia đánh giá để loại trừ các rối loạn phát triển.
Đừng bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp trẻ chậm nói
Từ 0–3 tuổi được xem là giai đoạn não bộ phát triển mạnh nhất về ngôn ngữ và giao tiếp. Đây cũng là thời điểm vàng can thiệp trẻ chậm nói, khi trẻ có khả năng tiếp thu và hình thành các kỹ năng mới nhanh hơn so với những giai đoạn sau.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ được phát hiện và hỗ trợ sớm thường có nhiều cơ hội cải thiện khả năng giao tiếp, tăng tính chủ động và hòa nhập tốt hơn.
Ngược lại, việc chờ đợi với suy nghĩ "lớn rồi sẽ tự nói" có thể khiến trẻ mất đi khoảng thời gian quý giá để phát triển.
Trẻ thực hành các chiến lược phát triển ngôn ngữ tại nhà dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Trẻ được phát hiện và hỗ trợ sớm thường có nhiều cơ hội cải thiện khả năng giao tiếp.
Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện dấu hiệu chậm nói?
Khi nhận thấy con có những biểu hiện bất thường, cha mẹ nên:
Đưa trẻ đi đánh giá phát triển toàn diện.
Tăng cường giao tiếp với con thông qua các hoạt động chơi.
Đọc sách, hát, kể chuyện mỗi ngày.
Hạn chế thời gian xem điện thoại, tivi.
Thực hành các chiến lược phát triển ngôn ngữ tại nhà dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.
Quan trọng nhất, cha mẹ không nên tự chẩn đoán hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng thiếu cơ sở khoa học.
Làm thế nào để lựa chọn trung tâm can thiệp uy tín?
Một trung tâm can thiệp uy tín không chỉ giúp trẻ học nói mà còn hỗ trợ phát triển toàn diện về giao tiếp, nhận thức, hành vi và kỹ năng xã hội.
Cha mẹ nên ưu tiên những đơn vị có:
Quy trình đánh giá phát triển rõ ràng.
Chương trình can thiệp được cá nhân hóa.
Đội ngũ chuyên môn được đào tạo bài bản.
Phương pháp dựa trên bằng chứng khoa học.
Đồng hành và hướng dẫn phụ huynh thực hành tại nhà.
Theo dõi tiến bộ định kỳ và điều chỉnh mục tiêu phù hợp.
Việc lựa chọn đúng trung tâm sẽ giúp trẻ được hỗ trợ đúng nhu cầu ngay từ đầu, tránh mất thời gian và chi phí cho những phương pháp không phù hợp.
AutismBS sẵn sàng đồng hành cùng gia đình trong quá trình đánh giá, xây dựng chương trình cá nhân hóa và hỗ trợ trẻ phát triển ngôn ngữ
Vì sao nhiều phụ huynh lựa chọn AutismBS?
Tại AutismBS, chúng tôi hiểu rằng mỗi trẻ đều có một hành trình phát triển riêng. Vì vậy, mục tiêu của chúng tôi không chỉ là giúp trẻ nói được nhiều từ hơn mà là giúp trẻ biết giao tiếp có ý nghĩa.
Điểm khác biệt của AutismBS gồm:
Đánh giá đa lĩnh vực trước khi xây dựng kế hoạch can thiệp.
Thiết kế chương trình cá nhân hóa theo năng lực và nhu cầu của từng trẻ.
Ứng dụng các phương pháp giáo dục đặc biệt có cơ sở khoa học như ESDM, Floortime, ABA và TEACCH một cách linh hoạt, phù hợp với từng trường hợp.
Hướng dẫn phụ huynh thực hành ngay trong các hoạt động thường ngày để tăng cơ hội học ngôn ngữ cho trẻ.
Theo dõi tiến bộ định kỳ, điều chỉnh mục tiêu can thiệp theo từng giai đoạn phát triển.
Chúng tôi tin rằng khi gia đình và chuyên gia đồng hành, trẻ sẽ có nhiều cơ hội phát huy tối đa tiềm năng của mình.
Kết luận
Trẻ 18 tháng chưa nói chưa hẳn là điều đáng lo, nhưng cha mẹ cũng không nên chủ quan. Khi trẻ xuất hiện nhiều dấu hiệu chậm nói, việc đưa trẻ đi đánh giá sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân và xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.
Đừng bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp trẻ chậm nói chỉ vì hy vọng con sẽ tự biết nói theo thời gian. Sự chủ động của cha mẹ hôm nay có thể tạo nên những thay đổi tích cực trong tương lai của trẻ.
Nếu bạn đang tìm kiếm một trung tâm can thiệp uy tín, AutismBS sẵn sàng đồng hành cùng gia đình trong quá trình đánh giá, xây dựng chương trình cá nhân hóa và hỗ trợ trẻ phát triển ngôn ngữ, giao tiếp cũng như các kỹ năng cần thiết để hòa nhập cuộc sống.
Nếu cha mẹ đang tìm một tài liệu thực hành dễ áp dụng tại nhà, bộ sách “10 Tuần Cùng Con Bứt Phá Ngôn Ngữ” sẽ là người bạn đồng hành phù hợp. Cha mẹ có thể tham khảo các link báo dưới đây:
