Trẻ 1 tuổi nên biết làm gì? Bảng kiểm tra phát triển theo từng kỹ năng
06/08/2026
5
Một tuổi là cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ. Đây là thời điểm trẻ bắt đầu khám phá thế giới bằng những bước đi đầu tiên, học cách giao tiếp và thể hiện nhu cầu của mình. Tuy nhiên, không phải phụ huynh nào cũng biết trẻ 1 tuổi cần đạt những kỹ năng nào và khi nào nên lo lắng nếu con phát triển chậm hơn so với bạn cùng trang lứa.
Nội dung bài viết
Thực tế, mỗi trẻ có tốc độ phát triển riêng. Tuy nhiên, việc theo dõi các mốc phát triển sẽ giúp cha mẹ phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường để có hướng hỗ trợ phù hợp. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp bảng kiểm tra phát triển theo từng nhóm kỹ năng, đồng thời giúp phụ huynh nhận biết thời điểm cần đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn.
Vì sao cần theo dõi mốc phát triển của trẻ 1 tuổi?
Trong những năm đầu đời, não bộ phát triển với tốc độ rất nhanh. Đây cũng là giai đoạn trẻ hình thành nền tảng về:
Vận động.
Ngôn ngữ.
Giao tiếp.
Nhận thức.
Kỹ năng xã hội.
Khả năng tự phục vụ.
Theo dõi các mốc phát triển không nhằm tạo áp lực cho trẻ mà giúp cha mẹ nhận ra những khác biệt đáng lưu ý, từ đó có thể can thiệp kịp thời nếu cần.
Trẻ 1 tuổi nên biết làm gì? Bảng kiểm tra phát triển theo từng kỹ năng
Bảng kiểm tra phát triển của trẻ 1 tuổi theo từng kỹ năng
Kỹ năng vận động
Ở khoảng 12 tháng tuổi, đa số trẻ có thể:
✔ Tự đứng trong vài giây.
✔ Đi men theo đồ vật.
✔ Bắt đầu bước những bước đầu tiên.
✔ Ngồi vững mà không cần hỗ trợ.
✔ Cúi xuống nhặt đồ rồi đứng lên.
✔ Cầm đồ vật bằng ngón cái và ngón trỏ.
✔ Chuyển đồ vật từ tay này sang tay kia.
Nếu trẻ chưa biết ngồi, không thể đứng khi có hỗ trợ hoặc rất ít vận động, cha mẹ nên tham khảo ý kiến chuyên gia.
Kỹ năng ngôn ngữ
Ở giai đoạn này, trẻ thường:
✔ Bập bẹ nhiều âm khác nhau.
✔ Gọi "ba", "mẹ" có ý nghĩa.
✔ Hiểu những từ quen thuộc.
✔ Quay đầu khi được gọi tên.
✔ Làm theo các yêu cầu đơn giản như "đưa mẹ", "vẫy tay".
✔ Phản ứng với âm thanh xung quanh.
Nếu trẻ không phản ứng khi gọi tên, không bập bẹ hoặc gần như không có giao tiếp bằng âm thanh, đây là dấu hiệu cần được theo dõi kỹ.
Kỹ năng giao tiếp và xã hội
Trẻ 1 tuổi thường biết:
✔ Cười đáp lại người khác.
✔ Giao tiếp bằng mắt.
✔ Chỉ tay vào đồ vật mình muốn.
✔ Vẫy tay chào.
✔ Bắt chước hành động đơn giản.
✔ Thích chơi cùng cha mẹ.
✔ Thể hiện cảm xúc khi vui hoặc buồn.
Đây là nhóm kỹ năng đặc biệt quan trọng trong việc đánh giá sự phát triển giao tiếp của trẻ.
Đánh giá qua kỹ năng nhận thức của trẻ.
Kỹ năng nhận thức
Ở tuổi này, trẻ có thể:
✔ Tìm đồ vật bị che khuất.
✔ Hiểu nguyên nhân – kết quả đơn giản.
✔ Biết sử dụng đồ vật đúng chức năng.
✔ Quan sát và khám phá môi trường.
✔ Bắt chước các hoạt động hằng ngày của người lớn.
Kỹ năng tự phục vụ
Nhiều trẻ đã có thể:
✔ Cầm cốc uống nước.
✔ Tự cầm thức ăn.
✔ Hợp tác khi mặc quần áo.
✔ Biết đưa tay hoặc chân khi được hướng dẫn.
Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá?
Không phải mọi trường hợp chậm đạt mốc phát triển đều là dấu hiệu của rối loạn phát triển. Tuy nhiên, phụ huynh nên đưa trẻ đi đánh giá nếu trẻ có một hoặc nhiều biểu hiện sau:
Không phản ứng khi gọi tên.
Không giao tiếp bằng mắt.
Không biết chỉ tay để thể hiện nhu cầu.
Không bập bẹ hoặc rất ít phát âm.
Không bắt chước hành động đơn giản.
Không hứng thú tương tác với người khác.
Chưa thể ngồi hoặc đứng khi đã 12 tháng tuổi.
Có biểu hiện mất đi những kỹ năng đã từng có.
Việc đánh giá sớm giúp xác định nguyên nhân, từ đó xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp cho từng trẻ.
Can thiệp sớm hỗ trợ trẻ hòa nhập tốt hơn trong tương lai.
Trẻ chậm đạt mốc phát triển có phải tự kỷ?
Câu trả lời là không. Chậm phát triển ở một kỹ năng chưa đủ để kết luận trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Trẻ có thể chậm nói, chậm vận động hoặc chậm phát triển do nhiều nguyên nhân khác nhau như:
Chậm phát triển ngôn ngữ.
Thiếu cơ hội giao tiếp.
Vấn đề về thính lực.
Chậm phát triển toàn diện.
Rối loạn phổ tự kỷ.
Các rối loạn phát triển thần kinh khác.
Việc chẩn đoán cần được thực hiện bởi đội ngũ chuyên môn thông qua đánh giá toàn diện, thay vì chỉ dựa trên một dấu hiệu riêng lẻ.
Vai trò của can thiệp sớm
Nhiều nghiên cứu cho thấy giai đoạn từ 0–3 tuổi là "thời gian vàng" để hỗ trợ trẻ có nguy cơ chậm phát triển hoặc rối loạn phát triển. Can thiệp sớm giúp:
Phát triển ngôn ngữ.
Cải thiện khả năng giao tiếp.
Nâng cao kỹ năng xã hội.
Tăng khả năng học tập.
Hỗ trợ trẻ hòa nhập tốt hơn trong tương lai.
Điều quan trọng là mỗi chương trình cần được cá nhân hóa dựa trên kết quả đánh giá của từng trẻ.
AutismBS sẵn sàng đồng hành với quy trình đánh giá chuyên sâu và chương trình hỗ trợ cá nhân hóa cho từng trẻ.
AutismBS – Đồng hành cùng gia đình trong hành trình phát triển của trẻ
AutismBS là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đặc biệt với đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm trong đánh giá và hỗ trợ trẻ tự kỷ, chậm nói, ADHD, tăng động giảm chú ý và các khó khăn phát triển khác.
Thông qua quy trình đánh giá toàn diện, AutismBS giúp phụ huynh hiểu rõ năng lực hiện tại của trẻ, xác định các lĩnh vực cần hỗ trợ và xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp.
Bên cạnh hoạt động đánh giá, AutismBS còn triển khai dịch vụ can thiệp sớm trẻ tự kỷ theo hướng cá nhân hóa, kết hợp giữa chuyên gia và gia đình nhằm tạo môi trường học tập nhất quán. Mục tiêu không chỉ là cải thiện từng kỹ năng riêng lẻ mà còn giúp trẻ phát triển toàn diện về giao tiếp, nhận thức, hành vi và khả năng hòa nhập.
Cha mẹ có thể làm gì để hỗ trợ trẻ 1 tuổi?
Trong sinh hoạt hằng ngày, phụ huynh nên:
Dành nhiều thời gian trò chuyện với trẻ.
Đọc sách và kể chuyện mỗi ngày.
Khuyến khích trẻ chỉ tay, gọi tên đồ vật.
Cho trẻ tham gia các trò chơi tương tác.
Hạn chế thời gian tiếp xúc với màn hình điện tử.
Tạo nhiều cơ hội để trẻ khám phá môi trường an toàn.
Những hoạt động đơn giản nhưng được thực hiện đều đặn sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện của trẻ.
Kết luận
Theo dõi mốc phát triển của trẻ 1 tuổi là cách hiệu quả để cha mẹ hiểu rõ quá trình lớn lên của con và phát hiện sớm những dấu hiệu cần hỗ trợ. Mỗi trẻ đều có tốc độ phát triển khác nhau, nhưng nếu xuất hiện nhiều dấu hiệu chậm ở các lĩnh vực như ngôn ngữ, giao tiếp, vận động hoặc tương tác xã hội, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn để được đánh giá.
Nếu gia đình đang cần tư vấn về phát triển trẻ nhỏ hoặc tìm hiểu dịch vụ can thiệp sớm trẻ tự kỷ, AutismBS sẵn sàng đồng hành với quy trình đánh giá chuyên sâu và chương trình hỗ trợ cá nhân hóa, giúp trẻ phát huy tối đa tiềm năng ngay từ những năm đầu đời.
Nếu cha mẹ đang tìm một tài liệu thực hành dễ áp dụng tại nhà, bộ sách “10 Tuần Cùng Con Bứt Phá Ngôn Ngữ” sẽ là người bạn đồng hành phù hợp. Cha mẹ có thể tham khảo các link báo dưới đây:
